Cando antre as naves tristes e frías
 de alto mural,
 cal elas fría, cal elas triste,
 ó ser da tarde vou a rezar,
 ¡que pensamentos loucos e estraños
 á miña mente veñen e van!

    Xordo silencio que eu xa conozo,
 que é meu amigo de anos atrás,
 pero que é cheo de outras lembranzas,
 pero onde o esprito parez que escoita
 eco mortal,
 reina nos ámbitos da gran basílica,
 con misteriosa serenidad.

    Incertas sombras, raios tembrosos,
 cabo do altar,
 pousan, vaguean, foxen i agrándanse
 de adiante atrás.
 I o Santo Apóstol, sempre sentado
 no seu sitial
 de prata e ouro, contempra inmóbil
 con ollos fixos canto alí está.
 Quen fora pedra, quen fora santo
 dos que alí hai;
 coma San Pedro, nas mans as chaves;
 co dedo en alto como San Xoan,
 unhas tras outras xeneracioes
 vira pasar,
 sin medo á vida, que dá tormentos;
 sin medo á morte, que espanto dá.

    Logo se acaba da vida a triste
 pelerinax.
 Os homes pasan, tal como pasa
 nube de vran.
 I as pedras quedan... e cando eu morra,
 ti, Catredal,
 ti, parda mole, pesada e triste,
 ¡cando eu non sea, ti inda serás!

¡Tas-tis!, ¡Tas-tis!, na silenciosa noite
 con siniestro compás repite a péndola,
 mentras a frecha aguda,
 marcando un i outro instante antre as tiniebras,
 do relox sempre imóbil
 recorre lentamente a limpa esfera.
 Todo é negrura en baixo,
 e só na altura inmensa,
 só na anchura sin límites do ceo
 con inquietú relumbra algunha estrela,
 cal na cinza das grandes estivadas
 brilan as charamuscas derradeiras.
 I a péndola no-máis, xorda batendo
 cal bate un corazón que hinchan as penas,
 resoa pavorosa
 na escuridade espesa.
 En vano a vista con temor no escuro
 sin parada vaguea.
 Uns tras doutros instantes silenciosos
 pasando van, e silenciosos chegan
 outros detrás, na eternidá caendo
 cal cai o grau na moedora pedra,
 sin que o porvir velado ós mortais ollos
 rompa as pesadas brétemas.
    ¡Que triste é a noite, i o relox que triste,
 se inquieto o corpo i a concencia velan!

Dios puxo un velo enriba
 dos nosos corazóns,
 velo que oculta abismos
 que El pode ollar tan só.
    Cando eu penso o que viran
 no que adorando estou
 homilde e de rodillas
 cal se adora al Señor,
    se este velo caíse
 de repente antre os dous,
 tembro... e incrinando a frente
 digo: «¡que sabio é Dios!»

Aqués que tén fama de honrados na vila
 roubáronme tanta brancura que eu tiña,
 botáronme estrume nas galas dun día,
 a roupa decote puñéronma en tiras.
    Nin pedra deixaron, en donde en vivira;
 sin lar, sin abrigo, morei nas curtiñas,
 ó raso cas lebres dormín nas campías;
 meus fillos... ¡meus anxos!... que tanto eu quería,
 ¡morreron, morreron, ca fame que tiñan!
    Quedei deshonrada, mucháronme a vida,
 fixéronme un leito de toxos e silvas;
 i en tanto, os raposos de sangre maldita,
 tranquilos nun leito de rosas dormían.

    -Salvádeme, ¡ouh, xueces!, berrei... ¡Tolería!
 De min se mofaron, vendeume a xusticia.
 -Bon Dios, axudaime, berrei, berrei inda...
 Tan alto que estaba, bon Dios non me oíra.
 Estonces cal loba doente ou ferida,
 dun salto con rabia pillei a fouciña,
 rondei paseniño... ¡Ne-as herbas sentían!
 I a lúa escondíase, i a fera dormía
 cos seus compañeiros en cama mullida.

    Mireinos con calma, i as mans estendidas,
 dun golpe, ¡dun soio!, deixeinos sin vida.
 I ó lado, contenta, senteime das vítimas,
 tranquila, esperando pola alba do día.

    I estonces... estonces, cumpreuse a xusticia:
 eu, neles; i as leises, na man que os ferira.

O 15 de xullo de 1885, aos 48 anos de idade, morre en Padrón Rosalía de Castro. Pasaron cento vinte e cinco anos da súa morte e a figura de Rosalía continúa sendo o centro de interese de investigadores e investigadoras de todo o mundo, ao tempo que os lectores e lectoras comprobamos a actualidade da súa obra. Este certame de curtametraxes ten como obxectivo achegar, para mostralo ao público actual, calquera aspecto da vida ou da obra de Rosalía de Castro.

Pode descargar desde aquí as bases e a ficha de inscrición

No ceo, azul crarísimo;
 no chan, verdor intenso;
 no fondo da alma miña,
 todo sombriso e negro.
    ¡Que alegre romaría!
 ¡Que risas e contentos!...
 I os meus ollos en tanto
 de bágoas están cheos.
    Cubertos de verdura,
 brilan os campos frescos,
 mentras que a fel amarga
 rebosa no meu peito.

O pazo de A***

    Era ó caer da tarde,
 encomenzaba o cántico dos grilos,
 xorda a presa ruxía,
 brilaban lonxe os lumes fuxitivos.
 Ó pe do monte, maxestuoso erguíase
 na aldea escura o caserón querido,
 ca oliva centenaria
 de cortinax ó ventanil servindo.
 Deserta a escalinata,
 soio o paterno niño,
 e enriba del caendo misteriosas
 coas sombras do crepúsculo, as do olvido.

    ¿Quen ó pasado volve
 os ollos compasivos?
 ¿Quen se lembra dos mortos,
 se inda non poden recordarse os vivos?

 Lévame a aquela fonte cristaíña
 onde xuntos bebemos
 as purísimas auguas que apagaban
 sede de amor e llama de deseios.
 Lévame pola man cal noutros días...
 mais non, que teño medo
 de ver no cristal líquido
 a sombra daquel negro
 desengano sin cura nin consolo,
 que antre os dous puxo o tempo

Aventura é traidora

    Tembra a que unha inmensa dicha
 neste mundo te sorprenda;
 grorias, aquí, sobrehumanas,
 tran desventuras supremas.
 Nin maxines que pasan os dores
 como pasan os gustos na terra;
 ¡hai infernos na memoria,
 cando n'os hai na concencia!

    Cal arraigan as hedras nos muros,
 nalgúns peitos arraigan as penas,
 e unhas van minando a vida
 cal minan outras as pedras.
 Si; tembra, cando no mundo
 sintas unha dicha imensa;
 val máis que a túa vida corra
 cal corre a iaugua serena.

Cando penso que te fuches,

 negra sombra que me asombras,

 ó pé dos meus cabezales

 tornas facéndome mofa.

    Cando maxino que es ida,

 no mesmo sol te me amostras,

 i eres a estrela que brila,

 i eres o vento que zoa.

    Si cantan, es ti que cantas,

 si choran, es ti que choras,

 i es o marmurio do río

 i es a noite i es a aurora.

    En todo estás e ti es todo,

 pra min i en min mesma moras,

 nin me abandonarás nunca,

 sombra que sempre me asombras.

Cava lixeiro, cava,
 xigante pensamento,
 cava un fondo burato onde a memoria
 do pasado enterremos.
 ¡Á terra cos difuntos!
 ¡Cava, cava lixeiro!
 E por lousa daraslle o negro olvido,
 i a nada lle darás por simiterio.

¡Mar!, cas túas auguas sin fondo,
 ¡ceo!, ca túa imensidá,
 o fantasma que me aterra
 axudádeme a enterrar.

    É máis grande que vós todos
 e que todos pode máis...
 cun pé posto onde brilan os astros,
 e outro onde a cova me fan.

    Impracabre, bulrón e sañudo,
 diante de min sempre vai,
 i amenaza perseguirme
 hastra a mesma eternidá.

O toque da alba

     Da Catredal campana,
 grave, triste e sonora,
 cando ó raiar do día
 o toque da alba tocas,
 no espazo silencioso
 soando malencónica,
 as túas bataladas
 non sei que despertares me recordan.

    Foron algúns tan puros
 coma o fulgor da aurora,
 outros cal a esperanza
 que o namorado soña,
 i á derradeira inquietos,
 mitá luz, mitá sombras,
 mitá un pracer sin nome,
 e mitá unha sorpresa aterradora.

    ¡Ai!, que os anos correron
 e pasaron auroras
 e menguaron as dichas
 e medrano as congoxas.
 E cando ora, campana,
 o toque da albas tocas,
 sinto que se desprenden
 dos meus ollos bagullas silenciosas.

    ¡Que xorda e tristemente,
 que pavorosa soas
 no meu esperto oído,
 mensaxeira da aurora,
 cando ó romper do día
 pausadamente tocas!...
 ¿En donde van aqueles
 despertares de dichas e de groria?

    Pasaron para sempre;
 mais ti, grave e sonora,
 i ai!, ó romper do día
 ca túa voz malencónica
 vés decote a lembrarnos
 cada nacente aurora;
 e parece que a morto
 por eles e por min a un tempo dobras.

    Da Catredal campana,
 tan grave e tan sonora,
 ¿por que a tocar volveches
 a ialba candorosa
 desque eu houben de oírte
 en bagullas envolta?
 Mais ben pronto... ben pronto, os meus oídos
 nin te oirán na tarde nin na aurora.

¿Por que, miña almiña,
 por que ora non queres
 o que antes querías?

    ¿Por que, pensamento,
 por que ora non vives
 de amantes deseios?

    ¿Por que, meu esprito,
 por que ora te humildas,
 cando eras altivo?

    ¿Por que, corazón,
 por que ora non falas
 falares de amor?

    ¿Por que xa non bates
 co doce batido
 que calma os pesares?

    ¿Por que, en fin, Dios meu,
 a un tempo me faltan
 a terra i o ceu?

    ¡Ouh ti, roxa estrela
 que din que comigo
 naciche, poideras

    por sempre apagarte,
 xa que non pudeche
 por sempre alumarme!...

Ladraban contra min, que camiñaba
 casi que sin alento,
 sin poder co meu fondo pensamento
 i a pezoña mortal que en min levaba.
 I a xente que topaba,
 ollándome a mantenta,
 do meu dor sin igual i a miña afrenta
 traidora se mofaba.
 I eso que nada máis que a adiviñaba.
 Si a souperan, ¡Dios mío!,
 -pensei tembrando- contra min volvera
 a corrente do río.

    Buscando o abrigo dos máis altos muros,
 nos camiños desertos,
 ensangrentando os pés nos seixos duros,
 fun chegando ó lugar dos meus cariños
 maxinando espantada: «Os meus meniños
 ¿estarán xa despertos?
 ¡Ai, que ó verme chegar tan maltratada,
 chorosa, sin alento e ensangrentada,
 darán en se afrixir... mal pocadiños,
 por súa nai mal fadada!»

    Pouco a pouco fun indo
 i as escaleiras con temor subindo,
 co triste corazón sobresaltado.
 ¡Escoitei!... Nin as moscas rebullían.
 No berce inda os meus ánxeles dormían
 ca virxen ó seu lado.